VRIJDAG 13 NOVEMBER 2026 In de afgelopen twee weken heeft de Tweede Kamer plenair vergaderd over het Belastingplan 2027. Een plan waardoor de toekomst van het kabinet-Jetten aan een zijden draadje is gaan hangen.
RIJKSBELASTING Elk jaar is er een (nieuw) Belastingplan waarin belastingen staan die burgers en bedrijven het daaropvolgende kalenderjaar en de jaren daarna moeten gaan betalen. De belastingen in een Belastingplan zijn rijksbelastingen; het zijn dus bijvoorbeeld geen gemeentelijke belastingen. In een Belastingplan staan vooral wijzigingen in bestaande rijksbelastingen. In het Belastingplan 2027 staan bijvoorbeeld wijzigingen in de inkomstenbelasting.
WET IN FORMELE ZIN Belastingen van het Rijk worden geheven uit kracht van een wet, zo staat er in artikel 104 Grondwet. Daarmee wordt bedoeld dat voor belastingen van het Rijk – rijksbelastingen dus – geldt dat de elementen van het belastbaar feit, de basis van het tarief en de kring van belastingplichtigen in een wet moeten staan die door de regering en het parlement gezamenlijk is vastgesteld. Een wet die door de regering en het parlement gezamenlijk is vastgesteld wordt ook wel wet in formele zin genoemd.
WETSWIJZIGING Uiteraard moeten niet alleen nieuwe wetten in formele zin maar ook wijzigingen in (bestaande) wetten in formele zin gezamenlijk worden vastgesteld door regering en parlement. Wat betekent eigenlijk gezamenlijke vaststelling door regering en parlement? Het betekent dat een wetsvoorstel eerst is aangenomen door de (meerderheid van de) Tweede Kamer en vervolgens is aangenomen door de (meerderheid van de) Eerste Kamer, zie artikel 85 Grondwet. Het betekent ook dat de regering het wetsvoorstel ten slotte heeft bekrachtigd, zie artikel 87 Grondwet. Zonder bekrachtiging door regering en aanneming door beide kamers is vaststelling van een wet of wetswijziging niet mogelijk.
WETSVOORSTEL De wetsprocedure waarmee een wet of wetswijziging in formele zin wordt vastgesteld begint met de indiening van een wetsvoorstel. Een Belastingplan is een wetsvoorstel. Een Belastingplan wordt ingediend door de regering, zie artikel 105 Grondwet. Het maakt deel uit van de rijksbegroting, namelijk het deel dat over de ontvangsten gaat. De minister van Financiën dient het elk jaar in op de derde dinsdag van september (Prinsjesdag). Het Belastingplan 2027 is op dinsdag 15 september jl. ingediend.
TAXATION De parlementaire medewerking die is vereist voor het vaststellen van de rijksbegroting wordt ook wel budgetrecht genoemd. Oftewel wat de ontvangsten van die begroting betreft: no taxation without representation!
37022 Het Belastingplan 2027 is een wetsvoorstel en heeft daarom een officieel en uniek wetsvoorstelnummer (ook wel dossiernummer of Kamerstuknummer genoemd), namelijk 37022. Elk wetsvoorstel heeft ook een officiële naam. Die van het Belastingplan 2027 is: Wijziging van enkele belastingwetten en enige andere wetten (Belastingplan 2027). Ik blijf hieronder spreken van het Belastingplan 2027.
BELASTINGAFTREK Het Belastingplan 2027 zoals dat op 15 september is ingediend is een wetsvoorstel waarin o.a. enkele wijzigingen in de Wet op de Inkomstenbelasting 2001 worden voorgesteld. Burgers mogen uitgaven voor specifieke ziektekosten aftrekken van wat ze aan inkomstenbelasting moeten betalen, zie artikel 6.1 lid 2 onder d en in lid 3 van deze wet. Daardoor hoeven ze minder belasting te betalen. In het Belastingplan 2027 wordt voorgesteld om de wet zo te wijzigen dat deze belastingaftrek wordt geschrapt per 1 januari 2028, zie Artikel II, onderdelen E en G van het Belastingplan 2027.
KAMERBRIEF Naar aanleiding van gesprekken die het kabinet in de afgelopen weken met o.a. de Tweede Kamerfracties van ChristenUnie en 50PLUS heeft gevoerd heeft het kabinet begin vorige week aan de Tweede Kamer laten weten om deze belastingaftrek toch niet te willen schrappen, zie de Kamerbrief van 3 november jl.
VERVALLEN De regering heeft dus een bij de Tweede Kamer ingediend Belastingplan gewijzigd. Mag dat zomaar? Ja, dat mag: Zolang een wetsvoorstel dat de regering heeft ingediend nog niet door de Tweede Kamer is aangenomen, kan het door de regering worden gewijzigd, zie artikel 84 lid 1 Grondwet. Dat is het recht van amendement van de regering. Een amendement van de regering blijkt tijdens de parlementaire behandeling van een wetsvoorstel uit een Nota van Wijziging die bij het oorspronkelijke wetsvoorstel wordt gevoegd. Je moet de Nota van Wijziging en het oorspronkelijke wetsvoorstel dus in samenhang lezen. Het Belastingplan 2027 dat gisterenavond bij de Tweede Kamer in stemming is gebracht (en is aangenomen), bestond o.a. uit het oorspronkelijke Belastingplan 2027 en de (vierde) Nota van Wijziging. Het schrappen van het schrappen van de belastingaftrek voor specifieke ziektekosten blijkt eruit dat het schrappen van de belastingaftrek vervallen is verklaard, zie Artikel II, onderdelen E en G van vierde Nota van Wijziging.
NOVELLE Zodra de Tweede Kamer een wetsvoorstel heeft aangenomen zendt zij het aan de Eerste Kamer, zie artikel 85 Grondwet. De regering kan dan niet meer van haar recht van amendement gebruik maken om het wetsvoorstel te wijzigen. Als de regering wil dat de wet dan toch anders wordt vastgesteld dan in het wetsvoorstel staat, dan kan de weg van de zogenaamde novellepraktijk daarvoor een oplossing zijn. De huidige regering volgt die weg voor een wetsvoorstel dat over de zogenaamde box 3 (vermogensbelasting) gaat. Dit wetsvoorstel is al aangenomen door de Tweede Kamer en wordt nu behandeld in de Eerste Kamer. Het maakt dus geen deel uit van het Belastingplan 2027 (maar hangt er in politieke zin gesproken wel heel erg mee samen). Voor de novellepraktijk in het algemeen verwijs ik naar een eerdere blogbijdrage: novellepraktijk.
BRONNEN Naast de Grondwet, de Wet op de Inkomstenbelasting 2001, het Belastingplan 2027 (en de wijzigingen hierin) zijn geraadpleegd de Kamerbrief van 3 november van de minister van Financiën (Aanpassingen belastingplan en box 3), J.W.A. Fleuren, Tekst en Commentaar Grondwet en Statuut, aantekeningen bij artikel 105 Grondwet, Wolters Kluwer: 2018; dagblad NRC van 3 november jl.; website Tweede Kamer.
Mr. Leon
Volgende blogbijdrage verschijnt op vrijdag 27 november!