Kritiek op rechtbankvonnis piloten tegen Ryanair

WOENSDAG 7 NOVEMBER 2018 In de krant is uitgebreid bericht over het conflict tussen Ryanair en haar piloten die vanuit Eindhoven vliegen. Enige tijd geleden hebben de piloten gestaakt. In de krant staat dat dit voor Ryanair reden was om haar Eindhovense basis te sluiten en de piloten te dwingen voortaan vanuit ver weg gelegen luchthavens te vliegen. Daarom heeft een aantal piloten een rechtszaak aangespannen tegen Ryanair. De rechtbank heeft vorige week uitspraak gedaan. Het vonnis is gunstig voor de piloten.

Ierse DAC Ryanair is een buitenlandse vennootschap: het is een Ierse vennootschap. Het is dus een vennootschap die volgens het recht van Ierland is opgericht. Een besloten vennootschap (BV) en een naamloze vennootschap (NV) zijn vennootschappen die volgens het recht van Nederland zijn opgericht. Er zijn verschillende soorten Ierse vennootschappen. Ryanair is een zogenaamde designated activity company, afgekort tot DAC.

Ierse woonplaats Ook vennootschappen hebben een woonplaats. De woonplaats van Ryanair is in Ierland.

Nederland Het hoofdkantoor van Ryanair staat in Ierland maar de onderneming heeft over de hele wereld basissen (bases). Een basis is een luchthaven waar ze haar vliegtuigen parkeert en van waaruit piloten en cabinemedewerkers die in de omgeving wonen vertrekken en weer terugkomen. In Nederland is Airport Eindhoven de vaste luchthaven voor 150 piloten en cabinemedewerkers (zoals stewardessen).

Nederlandse werknemers Ik neem aan dat velen van hen Nederlander zijn. Eindhoven ligt vrij dicht bij België en Duitsland. Niet uitgesloten is dat sommigen van hen Belgen of Duitsers zijn. Evenmin is natuurlijk uitgesloten dat er werknemers zijn met een nog andere nationaliteit.

Werknemers wonen in Nederland Aannemelijk is ook dat de meesten in Nederland wonen. Opnieuw is natuurlijk niet uitgesloten dat werknemers elders wonen, maar dan wel waarschijnlijk in de Belgische of Duitse grensstreek.

Airport Eindhoven Ryanair wil haar basis op deze luchthaven sluiten en de werknemers een nieuwe basis opleggen van waaruit ze moeten gaan vliegen. Uit de krant begrijp ik dat dit bijvoorbeeld Malta, Marokko of Roemenië is. Voor de piloten, de cabinemedewerkers en hun gezinsleden betekent hun nieuwe basis dat ze moeten emigreren naar deze landen. Ik laat in deze bijdrage in het midden om welke redenen de Nederlandse basis wordt gesloten.

Arbeidsovereenkomst Piloten en cabinemedewerkers zijn in dienst van Ryanair. Zij hebben een arbeidsovereenkomst gesloten. Daarin staat bijvoorbeeld dat op arbeidsgeschillen Iers recht van toepassing is en uitsluitend aan Ierse rechtbanken mogen worden voorgelegd. Volgens hun arbeidsovereenkomst mag een werknemer dus geen rechtszaak bij een Nederlandse rechtbank aanspannen. Het ligt voor de hand dat Ryanair dat zo heeft geregeld in het arbeidscontract.

Rechtszaak Een aantal piloten heeft een rechtszaak aangespannen tegen Ryanair, omdat Ryanair hun die nieuwe basis eenzijdig oplegt. Ryanair heeft over hun nieuwe basis geen overleg gehad met de piloten; ze hebben er niet mee ingestemd. De piloten zijn eisers in deze rechtszaak. Ryanair is gedaagde.

Nederlandse rechtbank Zij hebben hun rechtszaak aangespannen bij een Nederlandse rechtbank, namelijk de rechtbank van Oost-Brabant. Deze rechtbank heeft vestigingen in Den Bosch en Eindhoven. Hadden zij dit arbeidsgeschil niet aan een Ierse rechtbank moeten voorleggen? In hun arbeidscontracten staat immers dat arbeidsgeschillen uitsluitend aan Ierse rechtbanken mogen worden voorgelegd. Met andere woorden: is die Nederlandse rechter wel bevoegd om van het geschil kennis te nemen?

Vonnis rechtbank De rechter overweegt in zijn vonnis van vorige week donderdag (1 november) dat het arbeidsgeschil niet aan een Ierse rechter hoefde te worden voorgelegd en ook dat de Nederlandse rechter bevoegd is om van het geschil kennis te nemen (en een vonnis te geven). De rechter verwijst daarvoor naar een Europese wet. Zo’n wet heet (Europese) verordening. Ik ben het met de rechter eens dat hij bevoegd is. Ik ben het echter niet eens met zijn argumenten en ik ben zo brutaal dat hieronder uit een te zetten.

Betwisten? De rechter zegt dat de (exclusieve) keuze die in het arbeidscontract voor Ierse rechtbanken is gemaakt wordt overruled doordat de advocaten van Ryanair de bevoegdheid van de Nederlandse rechter uitdrukkelijk niet hebben betwist. Wat de rechter hier zegt, is volgens mij helemaal niet nodig. In de (Europese) verordening staat namelijk dat de rechter sowieso geen rekening moet houden met dit beding, want het is ongeldig. In een arbeidscontract is zo’n beding namelijk pas geldig als het wordt gemaakt nadat het arbeidsgeschil is ontstaan! En hier is het gemaakt voordat het arbeidsgeschil is ontstaan.

Verklaren? Hoe dan ook: de rechter houdt met dit beding van het arbeidscontract dus geen rekening, al is het dan ook om de verkeerde redenen. Daarmee staat echter nog niet automatisch vast dat de Nederlandse rechter wél bevoegd is. Is dat hier het geval? De rechter zegt van wel omdat de advocaten van Ryanair uitdrukkelijk verklaren dat de piloten gewoonlijk vanuit basis Airport Eindhoven werkten. In de (Europese) verordening staat inderdaad dat de rechter van het land van waaruit werknemer gewoonlijk werkt bevoegd is. Dat is Airport Eindhoven en dus is de Nederlandse rechter bevoegd. Mee eens. Toch maak ik hierover twee kritische opmerkingen.

Nederlandse woonplaats Ten eerste staat in de (Europese) verordening ook dat de rechter van het land waar de werknemer woont bevoegd is. Voor de eisende piloten die in Nederland wonen, had de rechter de ”uitdrukkelijke verklaring” van de advocaten van Ryanair dus helemaal niet nodig. Echter, misschien woonden sommigen in België of Duitsland.

Kort geding Ten tweede is de rechtszaak die de piloten hebben aangespannen een kort geding. Het vonnis gegeven in een kort geding bestaat alleen maar uit voorlopige of bewarende maatregelen. Het is hier niet de plaats om verder uit te weiden over wat dit voor maatregelen zijn. Het punt dat ik wil maken, is dat in de (Europese) verordening staat dat een rechter die in zijn vonnis alleen maar voorlopige of bewarende maatregelen geeft altijd bevoegd is. Met andere woorden: de rechtbank Oost-Brabant was sowieso bevoegd.

BRONNEN

Rechtbank Oost-Brabant 1 november 2018 (ECLI:NL:RBOBR:2018:5330):

Rechtsoverweging 4.2 Omdat Ryanair buiten Nederland is gevestigd en partijen in de arbeidsovereenkomsten een forumkeuze voor de Ierse rechter hebben gemaakt, rijst de vraag naar de rechtsmacht van de Nederlandse voorzieningenrechter. Ryanair heeft tijdens de mondelinge behandeling naar aanleiding van een vraag van de voorzieningenrechter uitdrukkelijk verklaard dat zij de rechtsmacht van de voorzieningenrechter niet betwist. Dat de vliegers hun werk gewoonlijk vanuit de base in Eindhoven verrichten, heeft Ryanair evenmin betwist. Daaruit volgt dat de voorzieningenrechter op grond van artikel 21 van de Verordening (EU) nr. 1215/2012 van 12 december 2012 (hierna: EEX-Vo (herschikt)) rechtsmacht heeft. De forumkeuze voor de Ierse rechter doet op grond van art. 23 van de EEX-Vo (herschikt) aan de rechtsmacht van de voorzieningenrechter niet af.

VERORDENING (EU) Nr. 1215/2012 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD

van 12 december 2012 betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (in het vonnis EEX-Vo genoemd):

Artikel 21 luidt (gedeeltelijk): 1. De werkgever met woonplaats op het grondgebied van een lidstaat kan voor de volgende gerechten worden opgeroepen:

a) voor de gerechten van de lidstaat waar hij zijn woonplaats heeft, of

b) in een andere lidstaat:

i) voor het gerecht van de plaats waar of van waaruit de werknemer gewoonlijk werkt of voor het gerecht van de laatste plaats waar of van waaruit hij gewoonlijk heeft gewerkt, of

ii) wanneer de werknemer niet in eenzelfde land gewoonlijk werkt of heeft gewerkt, voor het gerecht van de plaatsaar zich de vestiging bevindt of bevond die de werknemer in dienst heeft genomen.

Artikel 23 luidt (gedeeltelijk): (Hiervan) kan slechts worden afgeweken door overeenkomsten:

1. gesloten na het ontstaan van het geschil, of

2. die aan de werknemer de mogelijkheid geven de zaak bij andere gerechten dan de in deze afdeling genoemde aanhangig te maken.

Artikel 25 luidt (gedeeltelijk): Indien de partijen, ongeacht hun woonplaats, een gerecht of de gerechten van een lidstaat hebben aangewezen voor de kennisneming van geschillen die naar aanleiding van een bepaalde rechtsbetrekking zijn ontstaan of zullen ontstaan, is dit gerecht of zijn de gerechten van die lidstaat bevoegd, tenzij de overeenkomst krachtens het recht van die lidstaat nietig is wat haar materiële geldigheid betreft. Deze bevoegdheid is exclusief, tenzij de partijen anders zijn overeengekomen.

Artikel 26 luidt (gedeeltelijk): Buiten de gevallen waarin zijn bevoegdheid voortvloeit uit andere bepalingen van deze verordening, is het gerecht van een lidstaat waarvoor de verweerder verschijnt bevoegd. Dit voorschrift is niet van toepassing indien de verschijning ten doel heeft de bevoegdheid te betwisten, of indien er een ander gerecht bestaat dat krachtens artikel 24 bij uitsluiting bevoegd is.

Artikel 35 luidt (gedeeltelijk): In de wetgeving van een lidstaat vastgestelde voorlopige of bewarende maatregelen kunnen bij de gerechten van die staat worden aangevraagd, zelfs indien een gerecht van een andere lidstaat bevoegd is om van het bodemgeschil kennis te nemen.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *